Basava Jayanti : ಜಾತಿ-ಲಿಂಗ ಭೇದಕ್ಕೆ ತೆರೆ ಎಳೆದ ಮಹಾನ್ ಚಿಂತಕ ಬಸವೇಶ್ವರರು
ಇಂದು ನಾವು ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಜಾತಿ, ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ವರ್ಣದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಭೇದಭಾವ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ 12ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಇಂತಹ ಅನ್ಯಾಯಗಳಿಗೆ ವಿರೋಧವಾಗಿ ನಿಂತ ಮಹಾನ್ ಚಿಂತಕ ಯಾರು ಗೊತ್ತಾ?
ಅವರು ವಿಶ್ವಗುರು, ಭಕ್ತಿ ಭಂಡಾರಿ — ಬಸವೇಶ್ವರರು.
ಬಸವ ಜಯಂತಿ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಹಬ್ಬವಲ್ಲ. ಅದು ಸಮಾನತೆ, ಮಾನವೀಯತೆ ಮತ್ತು ಸತ್ಯದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ದಿನ.
ಈ ದಿನದಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಜೀವನ, ತತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು ನಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಬಸವೇಶ್ವರರ ಜನನ: ಕ್ರಾಂತಿಯ ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿದ ಕ್ಷಣ
ಬಸವಣ್ಣನವರು 12ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಾಗೇವಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ ಮದಾರಸ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಮಾದಲಾಂಬೆಯ ಮಗನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಬಸವಣ್ಣನವರು ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ವಿಭಿನ್ನ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.
ಅವರ ಜನ್ಮದಿನವಾದ ವೈಶಾಖ ಶುದ್ಧ ತದಿಗೆ ದಿನವನ್ನು ನಾವು ಇಂದು ಬಸವ ಜಯಂತಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಈ ದಿನವು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ದೇಶದ ಹಲವಾರು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವದಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಬಸವಣ್ಣನವರು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಮಾನತೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಅನುಭವಗಳು ಅವರ ಮುಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು.
ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ: ಬಸವಣ್ಣನವರ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಹೆಜ್ಜೆ
ಅಂದು ಸಮಾಜ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಮೂಢನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಸಮಾನತೆಯ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿತ್ತು. ಮೇಲ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಕೆಳವರ್ಗ ಎಂಬ ವಿಭಜನೆಗಳು ಮಾನವರ ನಡುವೆ ದೊಡ್ಡ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದವು.
ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣನವರು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಮುಂದೆ ಬಂದು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ ತಂದರು.
“ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲ್ಲ, ಗುಣದಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೌಲ್ಯ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಬೇಕು” ಎಂಬ ಅವರ ಸಂದೇಶ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಸಾಧಾರಣವಾದುದು.
ಅವರು ಕೇವಲ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿಯೇ ಈ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು.
ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ: ಸರಳ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಸಂದೇಶ
ಬಸವಣ್ಣನವರು ತಮ್ಮ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ತಲುಪಿಸಲು “ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ”ವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದರು.
ಅವರ ವಚನಗಳ ವಿಶೇಷತೆ:
- ಸರಳ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ
- ನೇರ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂದೇಶ
- ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆಯ ಉದ್ದೇಶ
“ಕೂಡಲ ಸಂಗಮದೇವ” ಎಂಬ ಅಂಕಿತದ ಮೂಲಕ ಅವರು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಚನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.
ಈ ವಚನಗಳು ಕೇವಲ ಸಾಹಿತ್ಯವಲ್ಲ — ಅವು ಜೀವನದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕಗಳು.
ಬಸವೇಶ್ವರರ ಪ್ರಮುಖ ತತ್ವಗಳು
1. ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ
ಕೆಲಸವೇ ದೇವರು ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ಬಸವಣ್ಣನವರು ಬೋಧಿಸಿದರು. ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸವೂ ಕೀಳಲ್ಲ. ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ದುಡಿಯುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದು.
ಇದು ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಬಹಳ ಪ್ರಸ್ತುತ.
2. ದಾಸೋಹ ತತ್ವ
ತಮ್ಮ ದುಡಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಹಂಚಬೇಕು ಎಂಬುದು ಬಸವಣ್ಣನವರ ಸಂದೇಶ.
“ನಾನು” ಎಂಬ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು “ನಮ್ಮ” ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಬೆಳೆಸಬೇಕು.
3. ಸಮಾನತೆ
ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ಆಧಾರಿತ ಭೇದಭಾವವನ್ನು ಬಸವಣ್ಣನವರು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದರು.
ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ — ಇದು ಅವರ ಮೂಲ ತತ್ವ.
4. ಅನುಭವ ಮಂಟಪ
ಬಸವಣ್ಣನವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಅನುಭವ ಮಂಟಪವನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದ ಮೊದಲ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಸಭೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇಲ್ಲಿ:
- ಶರಣರು
- ಮಹಿಳೆಯರು
- ವಿವಿಧ ವರ್ಗದ ಜನರು
ಎಲ್ಲರೂ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶ ಹೊಂದಿದ್ದರು.
ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಗೌರವ
ಅಂದು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗೌರವ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಬಸವಣ್ಣನವರು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು.
ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಮುಂತಾದ ಮಹಿಳಾ ಶರಣರು ಅನುಭವ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದರು.
ಇದು ಬಸವಣ್ಣನವರ ಪ್ರಗತಿಪರ ಚಿಂತನೆಗೆ ಉದಾಹರಣೆ.
ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಾದ ಬಸವ ತತ್ವಗಳು
ಇಂದಿನ ಸಮಾಜದಲ್ಲೂ ಬಸವಣ್ಣನವರ ತತ್ವಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿವೆ:
- ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ
- ಸಮಾನತೆ
- ಮಾನವೀಯತೆ
- ಶ್ರಮದ ಗೌರವ
ಇವುಗಳಿಲ್ಲದೆ ಸಮಾನ ಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಚನಗಳು ಮತ್ತು ಅರ್ಥ
“ಇವನಾರವ ಎನ್ನದೆ, ಇವ ನಮ್ಮವ ಎನ್ನಯ್ಯಾ”
ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ಎಂಬ ವಿಶ್ವಮಾನವ ಸಂದೇಶ
“ಉಳ್ಳವರು ಶಿವಾಲಯವ ಮಾಡಿಹರು…”
ಬಡವರ ನೋವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು
“ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ”
ಕೆಲಸವೇ ಪರಮ ಪೂಜೆ
ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ
ಬಸವಣ್ಣನವರು ಮೂಢನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಂದಾಚಾರಗಳನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದರು.
ಆಂತರಿಕ ಶುದ್ಧತೆಯೇ ಮುಖ್ಯ, ಬಾಹ್ಯ ಆಚರಣೆಗಳು ಅಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ನೀಡಿದರು.
ಇದು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ವೈಚಾರಿಕತೆ ಬೆಳೆಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು.
ಬಸವ ಯುಗ: ಒಂದು ಚಿನ್ನದ ಕಾಲ
ಬಸವಣ್ಣನವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶರಣರು ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿದರು:
- ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು
- ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ
- ಮಡಿವಾಳಮಾಚಯ್ಯ
- ನುಲಿಯ ಚಂದಯ್ಯ
ಈ ಕಾಲವನ್ನು “ಬಸವ ಯುಗ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆ
ಬಸವಣ್ಣನವರು ಧರ್ಮವನ್ನು ಮಾನವೀಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿದರು.
“ದಯವೇ ಧರ್ಮದ ಮೂಲ” ಎಂಬ ಅವರ ಸಂದೇಶ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದು.
ಅವರು ಪ್ರಾಣಿ ಬಲಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದರು.
ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ
ಬಸವಣ್ಣನವರು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು.
ಶಿಕ್ಷಣವು ಕೆಲವರಿಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗಬಾರದು ಎಂಬುದು ಅವರ ನಂಬಿಕೆ.
ಇದು ಸಮಾಜದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
ಇಂದಿನ ಯುವಕರಿಗೆ ಸಂದೇಶ
ಇಂದಿನ ಯುವಕರು ಬಸವಣ್ಣನವರ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರೆ:
- ಉತ್ತಮ ಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಾಣ
- ಸಮಾನತೆ
- ನೈತಿಕ ಜೀವನ
ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಬಸವೇಶ್ವರರ ಪ್ರಭಾವ
ಬಸವಣ್ಣನವರು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ. ಅವರ ತತ್ವಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಜೀವಂತವಾಗಿವೆ.
ಅವರ ಪ್ರಭಾವ:
- ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆ
- ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ
- ಮಾನವೀಯತೆ
ಎಲ್ಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
ಸಮಾರೋಪ
“ಇವನಾರವ ಇವನಾರವ ಇವನಾರವ ಎನ್ನದೆ, ಇವ ನಮ್ಮವ ಇವ ನಮ್ಮವ ಎನ್ನಯ್ಯಾ” ಎಂಬ ವಚನದ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವಮಾನವ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿದ ಬಸವಣ್ಣನವರ ತತ್ವಗಳು ಇಂದಿನ ಸಮಾಜಕ್ಕೂ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿವೆ.
ಬಸವಣ್ಣನವರು “ಉಳ್ಳವರು ಶಿವಾಲಯವ ಮಾಡಿಹರು ನಾನೇನು ಮಾಡಲಿ ಬಡವನಯ್ಯ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಈ ಉಳ್ಳವರ ಮತ್ತು ಬಡವರ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿದಾಗ ಸಾಮಾಜಿಕ ವೈರುಧ್ಯಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಬಹುದು.
ಮೇಲಾಗಲೊಲ್ಲೆನು ಕೀಳಾಗಲಲ್ಲದೆ ಕೀಳಿಂಗಲ್ಲದೆ ಹಯನು ಕರೆವುದೇ? ಮೇಲಾಗಿ ನರಕದೊಳೋಲಾಡಲಾರೆನು, ನಿಮ್ಮ ಶರಣರ ಪಾದಕ್ಕೆ ಕೀಳಾಗಿರಿಸು ಮಹಾದಾನಿ, ಕೂಡಲ ಸಂಗಮದೇವಾ.
ಈ ವಚನದಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣನವರು ಮೇಲುಕೀಳಿನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರಿದ್ದಾರೆ.
ನೀರ ಕಂಡಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುವರಯ್ಯಾ ಮರವ ಕಂಡಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರಯ್ಯಾ ಬತ್ತುವ ಜಲವ, ಒಣಗುವ ಮರನ ಮೆಚ್ಚಿದವರು ನಿಮ್ಮನೆತ್ತ ಬಲ್ಲರು ಕೂಡಲ ಸಂಗಮದೇವಾ?
ಈ ವಚನದಲ್ಲಿ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ವೇದಕ್ಕೆ ಒರೆಯ ಕಟ್ಟುವೆ, ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ನಿಗಳವನಿಕ್ಕುವೆ
ತರ್ಕದ ಬೆನ್ನ ಬಾರನೆತ್ತುವೆ, ಆಗಮದ ಮೂಗ ಕೊಯ್ಯುವೆ ನೋಡಯ್ಯಾ, ಮಹಾದಾನಿ ಕೂಡಲ ಸಂಗಮದೇವಾ ಮಾದಾರ ಚೆನ್ನಯ್ಯನ ಮನೆಯ ಮಗ ನಾನಯ್ಯ
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಬಸವೇಶ್ವರರು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಾಯಕನಲ್ಲ — ಅವರು ಮಹಾನ್ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕ, ಚಿಂತಕ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ.
ಅವರ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯುತ ಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಧ್ಯ.
ಬಸವ ಜಯಂತಿ ದಿನದಲ್ಲಿ ನಾವು ಅವರ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.